مقدمه
اين تحقيق از يك مقدمه و چهار بخش تشكيل شده است كه هر يك از بخش ها نيز به فصول مختلف و فصول نيز به مباحث متعدد تقسيم شده است.
در بخش اول زمينه ها و عرصه هاي نفوذ فرهنگ غرب را بيان نموده ، نفوذ فرهنگ غرب را بر جوامع عربي از طريق تاثير بر ادبيات عربي بررسي خواهيم كرد.
همچنين نقش موسسات فرهنگي آموزشي و رسانه اي در دوره معاصر به عنوان عوامل نهضت ادبي و زمينه ساز الگوبرداري بي حد و مرز از ادبيات غرب در ادبيات عربي و در نتيجه نفوذ فرهنگ غرب در جوامع عربي را مورد بررسي قرار خواهيم داد. لازم به ذكر است نام «عرب» ، ملت هاي بسياري را در بر مي گيرد. ولي در اين پايان نامه ، بيشتر به مصر و آن بخش از شام (يا به اصطلاح نويسندگان اروپايي «سوريه جغرافيايي» كه امروزه به نام سوريه و لبنان شناخته شده است نظر خواهيم داشت.
در اين باره كه چرا مصر و شام ، پيشگام جنبش عرب بوده اند در بخش نخست ، سخن خواهيم گفت.
در بخش دوم مكاتب ادبي وارد شده در ادبيات عرب معاصر را مطرح نموده، خواهيم گفت توزيع و گسترش مكاتب ادبي غربي بر جوامع عربي از جمله عوامل موثر در ايجاد گفتمان هاي ادبي و فضا سازي براي توليد آثار ادبي در چارچوبه وارد شده از دنيار غرب بوده است.
شايان ذكر است شناخت ادبيات معاصر عرب بدون شناخت ادبيات معاصر غرب غير ممكن بوده و اثبات فرضيه هاي اين تحقيق و نيز بررسي نقش مسيحيان در انتقال فرهنگ و ادبيات غرب به اديات عرب بدون طرح مباني نظري غرب و مكاتب ادبي آن ناممكن مي نمايد.
در بخش سوم نمودها و جلوه هاي غرب گرايي در گرايش هاي نوين ادبيات عرب را بيان نموده ، به صورت اجمالي گرايش هاي نوين شعر و نثر را در دوره معاصر بررسي خواهيم كرد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
طرح تحقيق …………………………………………………………………………………………. 1
مقدمه ………………………………………………………………………………………………… 7
بخش اول : ريشه ها و زمينه هاي تاريخي نفوذ فرهنگ غرب بر جوامع عربي 10
پيشگفتار ……………………………………………………………………………………………. 11
فصل اول : عوامل نهضت ادبي …………………………………………………………….. 15
پيشگامي مصر ……………………………………………………………………………………. 16
وضع شام ………………………………………………………………………………………….. 18
1- مدارس …………………………………………………………………………………………. 24
1-1- لبنان ……………………………………………………………………………………….. 24
1-2- مصر ………………………………………………………………………………………. 25
1-3- ساير بلاد عربي ……………………………………………………………………….. 25
2-روزنامه و مجلات ………………………………………………………………………….. 25
2-1-مصر …………………………………………………………………………………………. 25
2-2- لبنان …………………………………………………………………………………………. 26
3-چاپ و چاپخانه ………………………………………………………………………………. 26
4- كتابخانه ………………………………………………………………………………………… 27
5- انجمن هاي علمي و ادبي …………………………………………………………………. 27
6- ارتباط و تماس مستقيم با غرب ……………………………………………………….. 27
7- ترجمه داستان هاي غربي ……………………………………………………………….. 32
7-1- سير تحول داستان نويسي در مصر تا جنگ جهاني دوم …………………. 39
7-2- نقد و بررسي سير تاريخي داستان نويسي در ادبيات نوين ……………… 53
8- نمايشنامه ……………………………………………………………………………………… 59
9- سينما ……………………………………………………………………………………………. 60
فصل دوم : شرق شناسي …………………………………………………………………….. 61
1- مفهوم شرق شناسي ………………………………………………………………………. 62
1-1- معناي لغوي استشراق ………………………………………………………………. 62
1-2- معناي اصلاحي استشراق…………………………………………………………… 63
2- پديده مشرق شناسي …………………………………………………………………… 64
3- شرق شناسي …………………………………………………………………………….. 66
4- شرق به عنوان «غير»…………………………………………………………………… 67
5- نمونه هاي بارز صورت نمايشي شرق ………………………………………….. 69
6- سياست و شرق شناسي ……………………………………………………………… 70
7- يونان گرايي و مسيحيت به عنوان اجزاي بنيادين ميراث شرقي ها …… 70
8- شرق شناسي وارونه ………………………………………………………………….. 71
9- بومي گرايي ……………………………………………………………………………….. 72
نقد و نظر……………………………………………………………………………………………. 73
بخش دوم : مكاتب ادبي معاصر ……………………………………………………………. 77
فصل اول : مكاتب ادبي غرب ………………………………………………………………… 78
1- سير تحول تاريخي مكاتب ادبي غرب ………………………………………………… 79
2- مكاتب ادبي مغرب زمين …………………………………………………………………. 83
2-1- كلاسيك ……………………………………………………………………………………. 85
2-2- كلاسيك جديد ……………………………………………………………………………. 88
2-3- رومانتيسم ………………………………………………………………………………… 91
2-4- پارناسيسم ………………………………………………………………………………… 96
2-5- رئاليسم …………………………………………………………………………………….. 100
2-6- رئاليسم سوسياليستي …………………………………………………………………. 102
2-7- سوررئاليسم ……………………………………………………………………………… 102
2-8- سمبوليسم …………………………………………………………………………………. 103
2-9- اگزيستانسياليسم ……………………………………………………………………….. 106
2-10- دادائيسم …………………………………………………………………………………. 110
فصل دوم شعرعربي و مكاتب ادبي غرب ………………………………………………. 112
1- شعر عربي قديم …………………………………………………………………………….. 113
1-1- مكتب «عمود الشعر»………………………………………………………………….. 114
1-2- مكتب نوپردازان ……………………………………………………………………….. 115
1-3- مكاتب عربي قديم ……………………………………………………………………… 116
1-3-1 مكتب صنعت ………………………………………………………………………… 116
1-3-2- مكتب تصنيع ………………………………………………………………………….. 117
1-3-3- مكتب تصنع …………………………………………………………………………… 117
2- شعر عربي معاصر……………………………………………………………………… 118
2-1- كلاسيك نوين در شعر عربي معاصر ………………………………………….. 119
2-2- رومانتيسم در شعر عربي معاصر……………………………………………….. 121
2-3- رئاليسم در شعر عربي معاصر…………………………………………………… 125
2-4- سوررئاليسم در شعر عربي معاصر……………………………………………. 126
2-5- سمبوليسم در شعر عربي معاصر……………………………………………….. 127
2-6- اگزيستانسياليسم در شعر عربي معاصر………………………………………. 132
2-7- پارناسيسم در شعر عربي معاصر………………………………………………. 134
2-8- دادائيسم در شعر عربي معاصر………………………………………………… 135
فصل سوم : گرايش به تامل در ادبيات عرب ………………………………………….. 136
1- ريشه هاي گرايش به تامل در دوره معاصر ……………………………………… 137
1-1- احساس حقارت ……………………………………………………………………….. 137
1-2- بحران ها …………………………………………………………………………………. 139
1-3- تهاجم فرهنگي ………………………………………………………………………….. 141
1-4- حس نوگرايي …………………………………………………………………………… 142
1-4-1- نزاع قديم و جديد …………………………………………………………………… 142
نقد و نظر …………………………………………………………………………………………… 144
1-5- مهاجرتها……………………………………………………………………………………. 144
2- شعر تاملي و مكاتب ادبي غرب …………………………………………………….. 147
نقد و نظر …………………………………………………………………………………………… 149
2-1- آيا تامل به معني قطع رابطه با مسايل بيروني است ؟……………………… 150
بخش سوم : گرايش هاي نوين ادبيات عربي …………………………………………… 152
فصل اول : گرايش هاي نوين شعر عربي معاصر …………………………………… 153
1- گرايش هاي نوين موضوعي ……………………………………………………………. 155
1-1- حماسه ……………………………………………………………………………………. 156
1-2- نمايشنامه منظوم ……………………………………………………………………… 158
1-3- قصه ……………………………………………………………………………………….. 162
1-4- اسطوره ………………………………………………………………………………….. 163
2- تحولات موسيقي و ساختار شعر عربي …………………………………………. 167
2-1- شعر منثور ………………………………………………………………………………. 168
2-2- شعر آزاد…………………………………………………………………………………. 169
2-3- شعر مدور……………………………………………………………………………….. 170
2-4- قصيده كلي ………………………………………………………………………………. 172
2-5- شعر درامي (نمايشي)………………………………………………………………… 173
فصل دوم : گرايش هاي نوين نثر عربي معاصر……………………………………….. 174
1- قصه در ادب عربي معاصر …………………………………………………………….. 178
2- سيره نويسي …………………………………………………………………………………. 180
3- نمايشنامه نويسي …………………………………………………………………………… 181
بخش چهارم : سيري در انديشه مسيحي عرب ……………………………………….. 183
فصل اول: انديشه ادباي مسيحي عرب …………………………………………………… 184
1- ادباي مهجر……………………………………………………………………………………. 185
1-1- جبران خليل جبران …………………………………………………………………… 185
1-1-1- اسلوب ادبي جبران ……………………………………………………………… 185
1-1-2- شرق و غرب از نظر جبران ………………………………………………….. 191
1-1-3- واقع گرايي جبران ……………………………………………………………….. 195
1-2- ميخائيل و نعيمه ……………………………………………………………………… 196
1-2-1- اسلوب ادبي نعيمه ……………………………………………………………….. 196
1-2-2- عوامل موثر بر افكار نعيمه …………………………………………………… 198
1-2-3- شرق و غرب از نظر نعيمه …………………………………………………… 201
1-3- ايليا ابوماضي ………………………………………………………………………… 204
1-3-1- شرق و غرب از نظر ابوماضي …………………………………………….. 204
1-4- ديانت و رجال مذهبي در ادب مهجر………………………………………….. 205
1-5- مقايسه باورهاي ديني مهجر ……………………………………………………. 207
1-6- زن در ادب مهجر …………………………………………………………………… 208
1-7- عرف و سنت تحميلي ، ازدواج اجباري ……………………………………….. 208
2-ساير ادبا ……………………………………………………………………………………….. 211
2-1- نجيب عازوري …………………………………………………………………………… 211
2-2- شبلي شميل ……………………………………………………………………………….. 213
2-2-1- شعر شميل در ستايش حضرت محمد (ص) و قرآن…………………… 215
2-2-2-سخن شبلي شميل درباره امام علي بن ابي طالب (ع)…………………….. 216
2-3-نسيب عريضه و سبك شعري تازه ………………………………………………… 216
فصل دوم : تاثير ادباي مسيحي عرب بر جهان عرب ………………………………… 217
1- انديشه ها و جنبش هاي نوين سياسي اجتماعي ………………………………. 218
1-1- راههاي نفوذ فلسفه روشنگري فرانسه و انديشه هاي انقلاب فرانسه
در خاور عربي ………………………………………………………………………………….. 222
1-2- كوشش عملي ادبا …………………………………………………………………….. 232
1-3- كشورهاي عربي ………………………………………………………………………. 235
1-4- انجمن هاي روشنگري فرهنگي در سوريه …………………………………… 237
2- داستان ……………………………………………………………………………………… 242
2-1- انگيزش منفي به دين وتمسخر مظاهر آن و طرح ارزش هاي ضد ديني 245
2-1-1- خودكشي ………………………………………………………………………………. 250
2-1-2- اعتراف …………………………………………………………………………………. 254
2-2- اهتمام به غريزه ممنوعه جنسي و توصيف صحنه هاي تحريك آميز.. 255
2-3- استعمال گويش محلي و تضعيف زبان فصيح عربي ………………………. 266
2-4- واقع گرايي در داستان ………………………………………………………………. 268
3- تاريخ ………………………………………………………………………………………… 280
نقدو نظر ……………………………………………………………………………………………. 280
4- زبان شناسي ……………………………………………………………………………… 283
فصل سوم : انديشه اديب مسلمان …………………………………………………………. 286
1- طه حسين ……………………………………………………………………………………… 288
1-1- آثار ادبي طه حسين ………………………………………………………………….. 288
نقد و نظر …………………………………………………………………………………………… 299
چكيده ………………………………………………………………………………………………… 301
خلاصه البحث …………………………………………………………………………………….. 303
منابع …………………………………………………………………………………………………. 305
برچسب: نقش مسیحیان عرب,نفوذ فرهنگ غرب,گسترش نفوذ فرهنگ غرب,
نویسنده: یاسر